Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια εμφανής αλλαγή στη στάση των ψηφοφόρων στις δημοτικές εκλογές. Όλο και περισσότεροι δήμαρχοι καταφέρνουν να εξασφαλίσουν δεύτερη θητεία, όχι επειδή απουσιάζει ο ανταγωνισμός αλλά επειδή οι δημότες δείχνουν να επιλέγουν συνειδητά τη συνέχεια. Η ψήφος στην τοπική αυτοδιοίκηση γίνεται πιο πρακτική και λιγότερο τιμωρητική.
Οι πολίτες δεν αξιολογούν πλέον μόνο προεκλογικές υποσχέσεις. Κρίνουν την καθημερινότητά τους. Τον φωτισμό στους δρόμους, την καθαριότητα στις γειτονιές, την ταχύτητα εξυπηρέτησης στις δημοτικές υπηρεσίες. Όταν η καθημερινότητα βελτιώνεται, δημιουργείται σχέση εμπιστοσύνης που δύσκολα ανατρέπεται στην κάλπη.
Στελέχη της αυτοδιοίκησης επισημαίνουν ότι πολλοί δημότες θεωρούν την πρώτη θητεία ως περίοδο οργάνωσης και σχεδιασμού. Μελέτες, εγκρίσεις και χρηματοδοτήσεις χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν. Έτσι, η δεύτερη θητεία αντιμετωπίζεται συχνά ως η φάση όπου φαίνονται τα αποτελέσματα. Η συνέχεια εκλαμβάνεται ως ολοκλήρωση και όχι ως πολιτική επιβράβευση.
Η διοίκηση ενός σύγχρονου δήμου έχει γίνει ιδιαίτερα απαιτητική. Ευρωπαϊκά προγράμματα, τεχνικά έργα και πολύπλοκες διαδικασίες απαιτούν εμπειρία και γνώση του μηχανισμού. Ένας δήμαρχος που γνωρίζει ήδη το σύστημα θεωρείται από πολλούς πιο αποτελεσματικός από έναν νέο που χρειάζεται χρόνο προσαρμογής.
- Οι ψηφοφόροι τείνουν να επανεκλέγουν δημάρχους όταν βλέπουν έργα που αλλάζουν την καθημερινότητα και σταθερό ρυθμό υλοποίησης, ακόμη και αν δεν συμφωνούν πολιτικά μαζί τους.
Παράλληλα, η ανάγκη σταθερότητας παίζει σημαντικό ρόλο. Σε περιόδους οικονομικής πίεσης και κοινωνικής αβεβαιότητας, οι πολίτες αποφεύγουν το ρίσκο της αλλαγής. Η προβλεψιμότητα μιας διοίκησης συχνά θεωρείται ασφαλέστερη επιλογή από μια άγνωστη αρχή.
Η εικόνα του δημάρχου έχει επίσης αλλάξει. Δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως πολιτικός αλλά ως διαχειριστής της καθημερινότητας. Η συνεχής παρουσία σε γειτονιές, δράσεις και ψηφιακά μέσα δημιουργεί αίσθηση άμεσης επαφής με τους δημότες. Η ορατότητα μετατρέπεται σε πολιτικό πλεονέκτημα.
- Η άμεση επικοινωνία μέσω κοινωνικών δικτύων αυξάνει την αίσθηση εγγύτητας και ενισχύει την πιθανότητα επανεκλογής.
Η προσωπική εικόνα και η διαθεσιμότητα ενός δημάρχου επηρεάζουν πλέον σχεδόν όσο και τα έργα του.
Βέβαια, η τάση αυτή προκαλεί και προβληματισμό. Κάποιοι θεωρούν ότι οι συνεχόμενες θητείες μπορεί να περιορίσουν την ανανέωση ιδεών και προσώπων. Η ισορροπία ανάμεσα στη σταθερότητα και την ανάγκη αλλαγής παραμένει βασικό ζητούμενο για τη δημοκρατική λειτουργία των δήμων.
Παρά τις ενστάσεις, η συμπεριφορά των ψηφοφόρων δείχνει να αλλάζει. Οι δημότες συγκρίνουν πλέον πόλεις, παρακολουθούν έργα σε πραγματικό χρόνο και αξιολογούν αποτελέσματα. Η δημοτική ψήφος μετατρέπεται σταδιακά σε αξιολόγηση απόδοσης και όχι σε απλή πολιτική επιλογή.
Η δεύτερη θητεία δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση αλλά ένδειξη μιας νέας σχέσης μεταξύ πολίτη και τοπικής εξουσίας. Όταν οι αλλαγές είναι ορατές και επηρεάζουν την καθημερινότητα, η εμπιστοσύνη ανανεώνεται και μαζί της ανανεώνεται και η εντολή διοίκησης.